Λογοθεραπεία

Λογοθεραπεία είναι η επιστήμη, που ασχολείται με τις διαταραχές λόγου, φωνής, ομιλίας και μάσησης – κατάποσης, σε παιδιά και ενήλικες, όποια και αν είναι η αιτία αυτών των διαταραχών : νευρολογική, εξελικτική ή λειτουργική. Αποσκοπεί στην ανάπτυξη της εξωλεκτικής και λεκτικής επικοινωνίας, την καθαρότητα της ομιλίας και της φωνής και στην παραγωγή λόγου των βαρήκοων.

Εξωλεκτική επικοινωνία εννοούμε τον τρόπο με οποίο μιλάει και συμπεριφέρεται ένα παιδί, αν ανταποκρίνεται σε κοινωνικά ερεθίσματα- περιστάσεις, με το  σωστό τρόπο.

Λεκτική επικοινωνία εννοούμε τη σωστή  δομή προτάσεων, σωστή έκφραση, σωστό τόνο φωνής και καταληκτική ομιλία, δηλαδή καθαρή άρθρωση.

 

Η Λογοθεραπεία χωρίζεται σε διαταραχές της ομιλίας και του λόγου:

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΜΙΛΙΑΣ

  • Αρθρωτικές και Φωνητικές διαταραχές

Συχνά ακούμε παιδάκια να ζητάνε «νελό» αντί για νερό ή ν’ απαιτούν επίμονα να πάνε στη «φάλασσα» αντί για θάλασσα, αλλά και μαμάδες να παραπονιούνται ότι τα παιδιά τους δε μιλάνε σωστά.

Όταν λοιπόν ένα παιδί αντιμετωπίζει τέτοιες δυσκολίες, σε ηλικία που αυτές θα έπρεπε να έχουν ξεπεραστεί, τότε μιλάμε για αρθρωτικές και φωνολογικές διαταραχές.

Πρόκειται για δυσκολίες στην κατανόηση, επεξεργασία και απόδοση των ήχων του φωνολογικού συστήματος της γλώσσας.

Κατ’ επέκταση δημιουργούνται προβλήματα στο Συχνά.

Αρθρωτικά λάθη είναι η παραγωγή του φωνήματος  /ρ/ ως /λ/, καθώς και το φώνημα /σ/ να παράγεται ως /θ/ και άλλα βέβαια.

Π.χ. /λόδα/ αντί για /ρόδα/, /θακούλα/ αντί για /σακούλα/.

  • Φωνολογική διαταραχή

Αντίστοιχα, η φωνολογική διαταραχή, σχετίζεται με δυσκολία στην παραγωγή ήχων, όταν χρησιμοποιούνται μέσα σε μια λέξη, οι οποίοι ήχοι όμως μεμονωμένα, παράγονται σωστά.

Π.χ. μπορεί να παράγεται μεμονωμένα ο ήχος /σ/, όμως η λέξη /στόμα/,

να εκφράζεται ως /τόμα/.

Σε ένα  παιδί με Φωνολογική Διαταραχή, μπορούν να παρατηρηθούν οι παρακάτω φωνολογικές διεργασίες :

Αντικαταστάσεις φωνημάτων (π.χ. /φέλω/ αντί για /θέλω/)

Πτώση φωνήματος ή συλλαβής (π.χ. /πέλο/ αντί για /καπέλο/)

Πτώση τελικού συνφώνου (π.χ. /παππού/ αντί για /παππούς/)

Αναδιπλασιασμούς (π.χ. /τουτάλι/ αντί για /κουτάλι/)

Εναρμονίσεις (π.χ. /λουλούρι/ αντί για  /κουλούρι/)

Απλοποιήσεις συμπλεγμάτων (π.χ. /βιβίο/ αντί για /βιβλίο/)

Μεταθέσεις και  μετακινήσεις (π.χ. /βλιβίο/ αντί για /βιβλίο/)

Πιο συγκεκριμένα, οι βασικές διαφορές ανάμεσα στις 2 διαταραχές, είναι ότι η αρθρωτική διαταραχή αφορά στην ικανότητα του παιδιού να γνωρίζει πώς να τοποθετήσει σωστά τα χείλη, το στόμα και τη γλώσσα του, έτσι ώστε να δημιουργηθεί ο ήχος, ενώ η φωνολογική διαταραχή σχετίζεται με την αντίληψη του ήχου.

  • Τραυλισμός

Ως τραυλισμός ορίζεται η διαταραχή στη ροή του λόγου και εμφανίζεται με ασυντόνιστες κινήσεις του μυϊκού συστήματος, της αναπνοής, της φωνής και της άρθρωσης, ενώ παρουσιάζεται στην αρχή ή τη μέση του λόγου σαν επανάληψη συλλαβών, φθόγγων και λέξεων ή σαν ένα επίμονο κόμπιασμα σε ένα φθόγγο.

Συνήθως κάνει την εμφάνισή του στην παιδική ηλικία, μεταξύ των 3 και 5 ετών και στο μέγιστο των περιπτώσεων, νωρίτερα από τη συμπλήρωση των 8 ετών.

Πέντε στα δέκα παιδιά θα παρουσιάσουν τραυλισμό σε  κάποια στιγμή της ζωής τους, αλλά τα περισσότερα περιστατικά θεραπεύονται, ενώ  μόνο το 1% συνεχίζει να τραυλίζει.

Ο τραυλισμός είναι 4 φορές συχνότερος στ’ αγόρια απ’ ότι στα κορίτσια.

Επίσης όταν μια οικογένεια έχει ένα άτομο που τραυλίζει, έχει αυξημένες πιθανότητες, να παρουσιαστεί το ίδιο πρόβλημα και σε άλλα μέλη της οικογένειάς τους.

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

  • Η Γλωσσική Καθυστέρηση : Η  γλωσσική ανάπτυξη του παιδιού, ακολουθεί τη φυσιολογική εξέλιξή του με χρονική καθυστέρηση. Μπορεί να οφείλεται σε νοητική υστέρηση, προβλήματα ακοής, περιβαλλοντικούς παράγοντες ή ψυχολογικούς παράγοντες.
  • Η Γλωσσική Διαταραχή : Οι γλωσσικές δεξιότητες του παιδιού αποκλίνουν σημαντικά από τις φυσιολογικές και μπορεί να οφείλονται σε εξωγενείς παράγοντες.
  • Η Ειδική Γλωσσική Διαταραχή : Τα παιδιά εμφανίζουν μεμονωμένη διαταραχή στο λόγο, δηλαδή διαταραχή που δεν οφείλεται σε εξωγενείς παράγοντες, όπως προβλήματα ακοής, νοητική υστέρηση, νευρολογική διαταραχή, ψυχικές διαταραχές ή περιβαλλοντικά ζητήματα, αλλά σε μια κεντρική διαταραχή της ανάπτυξης του γλωσσικού συστήματος. Εμφανίζεται στο 7% των παιδιών.
  • Η Σημασιολογική – Πραγματολογική Διαταραχή / Πραγματολογική Γλωσσική Διαταραχή : Τα παιδιά δυσκολεύονται στην κατανόηση της σημασίας του λόγου (σημασιολογία) και στην κατάλληλη χρήση του σε κάθε κοινωνική περίπτωση (πραγματολογία).
  • Σοβαρές μορφές των παραπάνω γλωσσικών διαταραχών, μπορούν να οδηγήσουν σε καθυστέρηση στην έναρξη της ομιλίας.
  • Γλωσσικές Δυσκολίες που οφείλονται σε Νοητική Υστέρηση : Τα παιδιά παρουσιάζουν δυσκολίες στην κατανόηση και στην έκφραση, ενώ η έκταση των γλωσσικών τους δυσκολιών καθορίζεται από το βαθμό της νοητικής τους στέρησης. Επιπλέον, σοβαρή νοητική υστέρηση μπορεί να οδηγήσει σε ολική καθυστέρηση στην εξέλιξη της γλώσσας ή στην απουσία της.
  • Γλωσσικές Δυσκολίες που οφείλονται σε Βαρηκοΐα – Κώφωση : Τα παιδιά με βαρηκοΐα ή κώφωση, παρουσιάζουν δυσκολίες στη λεκτική αντίληψη καθώς και σε όλους τους γλωσσικούς τομείς. Εμφανίζουν προβλήματα στη σύνταξη και στη μορφολογία, στο σχηματισμό σωστών και μεγάλων προτάσεων στο φωνολογικό τους σύστημα, ενώ ταυτόχρονα παρουσιάζουν σημαντικά πραγματολογικά ελλείμματα. Επίσης, η σοβαρή βαρηκοΐα ή η κώφωση, ενδέχεται να οδηγήσουν σε σημαντική καθυστέρηση στον προφορικό λόγο ή και στην απουσία του.
  • Εξελικτική Φωνολογική Ανωριμότητα ή Διαταραχή :

              Η ομιλία των παιδιών μοιάζει μ’ εκείνη μικρότερου παιδιού (φωνολογική ανωριμότητα),

              ή μπορεί ν’ αποκλίνει σημαντικά από εκείνη του παιδιού με φυσιολογική ανάπτυξη (φωνολογική διαταραχή).

  • Αυτισμός :

     Αυτισμός ονομάζεται μια νευροαναπτυξιακή  διαταραχή, που επηρεάζει το πώς ένα άτομο αντιλαμβάνεται

     και  άρα επικοινωνεί και σχετίζεται με άλλους ανθρώπους. Ακόμη επηρεάζει το πώς τα άτομα

     αντιλαμβάνονται τον κόσμο γύρω τους.

Οι άνθρωποι με αυτισμό έχουν δυσκολίες σε τρείς βασικούς τομείς :

  • Κοινωνικότητα
  • Επικοινωνία
  • Άκαμπτος τρόπος σκέψης
  • Αισθητηριακές ευαισθησίες
  • Η διαταραχή Ελλειμματικής  Προσοχής – Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ – Υ), είναι ένα σύνδρομο που αναφέρεται σε άτομα που αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες με την προσήλωσή της προσοχής τους σε μια δραστηριότητα, ενώ ενδέχεται παράλληλα να εμφανίζουν και έντονη σωματική  υπερδραστηριότητα. Ειδικότερα τα άτομα με ΔΕΠ-Υ, χαρακτηρίζονται από απροσεξία, αδεξιότητα, δυσκολίες στην αφομοίωση στις σχολικές υποχρεώσεις ή τη συμμόρφωση σε υποδείξεις. Η διαταραχή  μεταφράζεται ως ανικανότητα ρύθμισης της συμπεριφοράς. Συχνά σχετίζεται με αρνητικές επιδόσεις στο σχολείο, καθυστέρηση (ελλείμματα) στη μάθηση και στην επικοινωνία.

Στόχος της Λογοθεραπείας είναι να βοηθήσει τα παιδιά να χρησιμοποιούν το λόγο με αυτοπεποίθηση, ώστε να μπορούν :

  • Να έχουν ενεργή συμμετοχή στο σχολείο και  να ωφεληθούν από τη διδασκόμενη ύλη.
  • Να αποκτήσουν ικανότητες και να μπορούν ν’ ανταπεξέλθουν στις καθημερινές τους δραστηριότητες.
  • Να αποκτούν υγιείς κοινωνικές σχέσεις.
  • Να συμμετέχουν ενεργά στην καθημερινότητα.
  • Η ικανότητα των παιδιών στην επικοινωνία είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιτυχία σε οτιδήποτε βάλουν στόχο στη ζωή τους.
  • Καταληπτή  ομιλία και ευχέρεια σε συζητήσεις, ανάλογα με τις κοινωνικές περιστάσεις.